Waarom reageer je zoals je reageert? De invloed van je verleden op wie je vandaag bent

Over oude patronen, het onderbewuste, de invloed van je familiesysteem en de mogelijkheid om nieuwe beweging te creëren.

Heb je weleens het gevoel dat je steeds opnieuw in dezelfde situaties terechtkomt? Dat je op bepaalde momenten reageert op een manier die je eigenlijk helemaal niet wilt? Of dat je gevoelens ervaart die groter lijken dan de situatie op dat moment rechtvaardigt?

Misschien vind je het moeilijk om nee te zeggen. Voel je je snel verantwoordelijk voor anderen. Ben je bang om iemand teleur te stellen of heb je de neiging om alles onder controle te willen houden.

Je neemt je misschien regelmatig voor om het anders te doen, maar op het moment zelf gebeurt er toch weer hetzelfde.

Waarom eigenlijk?

Vaak proberen we ons huidige gedrag te begrijpen vanuit wat er vandaag gebeurt. Maar soms ligt de oorsprong van onze reacties veel verder terug. In ervaringen uit onze jeugd, in de manier waarop we zijn opgegroeid en in de plek die we binnen ons gezin hebben ingenomen.

Wat als je gedrag van vandaag niet zomaar ontstaat, maar ergens een oorsprong heeft?

We worden gevormd vanaf het moment dat we geboren worden

Vanaf onze geboorte maken we deel uit van een systeem. Ons gezin van herkomst is de eerste omgeving waarin we leren hoe de wereld werkt, hoe relaties voelen en welke plek we daarin innemen.

Als kind zijn we volledig afhankelijk van onze ouders of verzorgers. We hebben behoefte aan veiligheid, liefde, aandacht en verbinding. Om die verbinding te behouden, passen we ons aan onze omgeving aan. Dat gebeurt vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn.

Een kind dat merkt dat er weinig ruimte is voor verdriet, kan leren om gevoelens in te houden. Een kind dat opgroeit in een omgeving met veel spanning, kan heel alert worden op de stemming van anderen. En een kind dat al vroeg veel verantwoordelijkheid krijgt, kan leren om vooral voor anderen te zorgen en de eigen behoeften opzij te zetten.

Niet omdat het kind daarvoor kiest, maar omdat het op dat moment de beste manier lijkt om met de omstandigheden om te gaan.

Zo ontwikkelen we overtuigingen en gedragspatronen die ons helpen om ons veilig en verbonden te voelen. Misschien ontstaat de gedachte dat je altijd je best moet doen om waardering te krijgen. Of dat je anderen niet mag teleurstellen. Dat je sterk moet zijn, geen fouten mag maken of vooral niet te veel ruimte mag innemen.

Deze overtuigingen kunnen ongemerkt onderdeel worden van wie we denken te zijn.

Maar zijn ze werkelijk van jou? Of heb je ooit geleerd dat het op deze manier moest?

Wat ons lichaam met zich meedraagt

Ervaringen worden niet alleen opgeslagen als bewuste herinneringen. Ze kunnen ook invloed hebben op ons zenuwstelsel, onze stressreacties en de manier waarop ons lichaam reageert op situaties.

Wanneer we iets meemaken wat overweldigend, spannend of onveilig voelt, probeert ons lichaam ons te beschermen.

Ons zenuwstelsel is voortdurend bezig met het herkennen van signalen van veiligheid en gevaar. Het reageert bijvoorbeeld door ons klaar te maken om te vechten, te vluchten of juist te bevriezen.

Bij langdurige stress of traumatische ervaringen kunnen bepaalde beschermingsreacties sterk ontwikkeld raken.

Denk bijvoorbeeld aan iemand die vroeger veel onvoorspelbaarheid heeft ervaren. Misschien is diegene als volwassene voortdurend alert op de stemming van anderen. Een kleine verandering in iemands stem kan al spanning oproepen.

Of iemand die heeft geleerd dat emoties niet welkom zijn en daardoor moeite heeft om gevoelens te uiten of hulp te vragen.

Het lichaam kan als het ware reacties hebben aangeleerd die ooit nodig waren, maar die in het huidige leven niet altijd meer helpend zijn.

Ervaringen kunnen langdurige sporen nalaten in de manier waarop ons zenuwstelsel functioneert en hoe we stress verwerken. Het is dus niet zo dat trauma letterlijk als een herinnering in onze cellen wordt opgeslagen, maar ingrijpende ervaringen kunnen wel degelijk invloed hebben op onze lichamelijke en emotionele reacties.

Soms reageert ons lichaam al voordat we met ons verstand begrijpen wat er gebeurt.

Het onderbewuste weet soms meer dan we denken

We zijn ons lang niet altijd bewust van waarom we bepaalde dingen doen of voelen.

Veel van onze reacties verlopen automatisch. Ons brein herkent situaties, legt verbanden met eerdere ervaringen en helpt ons om snel te reageren.

Dat is heel nuttig, maar het kan er ook voor zorgen dat oude ervaringen invloed blijven houden op ons huidige leven.

Stel je voor dat je als kind regelmatig kritiek kreeg wanneer je iets verkeerd deed. Misschien heb je daardoor geleerd om alles zo goed mogelijk te doen, fouten te vermijden en jezelf voortdurend te bewijzen.

Jaren later maakt iemand een opmerking over iets wat je hebt gedaan. Misschien is die opmerking helemaal niet zo bedoeld, maar je voelt direct onzekerheid, verdriet of de behoefte om jezelf te verdedigen.

Wat wordt er dan eigenlijk geraakt?

Misschien reageer je niet alleen op de situatie van nu, maar ook op een gevoel dat je al veel langer kent.

Een bepaalde toon, een blik, een houding of een gebeurtenis kan onbewust iets oproepen uit het verleden. Dat noemen we een trigger.

Een trigger kan ervoor zorgen dat je lichaam en emoties reageren alsof je opnieuw in een oude situatie terechtkomt. Je verstand weet misschien dat je veilig bent, maar vanbinnen voelt het anders.

Juist daarom is het interessant om niet alleen naar je reactie te kijken, maar ook naar wat eronder ligt.

Wat voel ik eigenlijk? Wat raakt deze situatie in mij? Herken ik dit gevoel? Waar heb ik dit misschien eerder ervaren?

Door jezelf deze vragen te stellen, ontstaat ruimte voor bewustwording.

De invloed van ons familiesysteem

Naast onze eigen ervaringen worden we ook gevormd door de dynamieken binnen ons gezin en onze familie.

Binnen ieder familiesysteem bestaan bepaalde rollen, verwachtingen en ongeschreven regels. Soms zijn die heel zichtbaar, maar vaak spelen ze zich juist op een onbewust niveau af.

Misschien was er binnen jouw gezin weinig ruimte voor emoties. Misschien moest je al vroeg zelfstandig zijn. Of voelde je je verantwoordelijk voor het welzijn van een van je ouders.

Soms nemen kinderen ongemerkt een rol op zich die eigenlijk niet bij hen hoort.

• Het kind dat altijd sterk is.

• Het kind dat conflicten probeert te voorkomen.

• Het kind dat voor iedereen zorgt.

• Het kind dat zichzelf wegcijfert om de harmonie te bewaren.

  
  

Deze rollen kunnen later in het volwassen leven blijven doorwerken.

Misschien merk je dat je altijd degene bent die alles oplost. Dat je moeilijk grenzen kunt aangeven of dat je je schuldig voelt wanneer je voor jezelf kiest.

Ook ervaringen uit eerdere generaties kunnen invloed hebben op de dynamieken binnen een familie. Gebeurtenissen zoals verlies, oorlog, uitsluiting of langdurige onzekerheid kunnen hun weerslag hebben op de manier waarop ouders hun kinderen opvoeden en hoe bepaalde overtuigingen worden doorgegeven.

Dat betekent niet dat je automatisch het trauma van een vorige generatie draagt. Wel kunnen patronen, overtuigingen en manieren van omgaan met emoties van generatie op generatie worden doorgegeven.

Binnen systemisch werk kijken we daarom niet alleen naar de persoon zelf, maar ook naar het grotere geheel waarin iemand is opgegroeid.

Wat kunnen opstellingen zichtbaar maken?

Soms weet je met je verstand heel goed dat je iets anders wilt, maar lukt het toch niet om het patroon te doorbreken.

Je begrijpt misschien waar je gedrag vandaan komt, maar voelt tegelijkertijd dat er nog iets speelt.

Een familieopstelling kan helpen om op een andere manier naar jezelf en je familiesysteem te kijken.

Bij een opstelling worden personen, posities of thema's ruimtelijk weergegeven. Hierdoor kun je letterlijk zichtbaar maken hoe je je verhoudt tot bepaalde mensen of situaties.

Je kunt bijvoorbeeld onderzoeken:

• Welke plek neem ik in binnen mijn gezin?

• Voel ik me verantwoordelijk voor anderen?

• Geef ik mijn eigen behoeften voldoende ruimte?

• Welke patronen herken ik uit mijn familie?

• Vind ik het moeilijk om mijn eigen plek in te nemen?

  
  

Door een situatie op een andere manier te bekijken, kunnen nieuwe inzichten ontstaan.

Soms herken je ineens een patroon dat je al jarenlang met je meedraagt. Soms ontdek je dat een overtuiging die je altijd als vanzelfsprekend hebt beschouwd, helemaal niet zo vanzelfsprekend hoeft te zijn.

Een opstelling geeft geen absolute waarheid over je familiegeschiedenis, maar biedt een ervaringsgerichte manier om stil te staan bij wat jij voelt, herkent en mogelijk anders wilt gaan doen.

En soms begint daar iets te bewegen.

De spiegel van het paard

Bij La Sonrisa – Coaching with Horses combineer ik persoonlijke ontwikkeling met de bijzondere ervaring van het werken met paarden.

Paarden leven in het hier en nu. Ze communiceren voornamelijk via lichaamstaal en reageren sterk op hun omgeving. Ze merken veranderingen op in beweging, houding, spanning en gedrag.

Tijdens een coaching met paarden kun je daardoor op een andere manier naar jezelf gaan kijken.

Misschien merk je dat je veel controle probeert te houden. Dat je het moeilijk vindt om duidelijk aan te geven wat je wilt. Of dat je juist ontdekt hoe het voelt om rustiger te worden, ruimte in te nemen en vertrouwen te ervaren.

Het paard kan je uitnodigen om stil te staan bij wat er op dat moment in jou gebeurt.

Niet omdat het paard jouw verleden kent of kan vertellen welk trauma je hebt meegemaakt. Maar omdat de interactie met het paard je bewust kan maken van je eigen gedrag, gevoelens en lichaamstaal.

In mijn begeleiding onderzoek ik samen met jou wat je ervaart en welke betekenis dat voor jou kan hebben.

Soms maakt een ervaring met een paard iets zichtbaar waar je met alleen praten nog niet bij was gekomen.

Het gaat niet om goed of fout, maar om ontdekken, ervaren en bewust worden.

Van oude patronen naar nieuwe mogelijkheden

Veel van de patronen die ons vandaag beperken, zijn ooit ontstaan om ons te beschermen.

Misschien heb je geleerd om jezelf aan te passen om erbij te horen. Om sterk te zijn omdat er weinig ruimte was voor kwetsbaarheid. Of om altijd voor anderen te zorgen omdat je dat vroeger nodig dacht te hebben.

Het is waardevol om daar met mildheid naar te kijken.

Want je hebt deze patronen niet zomaar ontwikkeld. Ze hebben ooit een functie gehad.

Maar wat je vroeger nodig had om je staande te houden, hoeft niet te bepalen hoe je vandaag verder leeft.

Je mag leren dat je nee kunt zeggen zonder je schuldig te voelen. Dat je niet altijd verantwoordelijk bent voor de gevoelens van anderen. Dat je ruimte mag innemen en dat jouw behoeften er ook toe doen.

Het verleden kun je niet veranderen, maar je kunt wel ontdekken welke invloed het nog op je heeft.

Door bewust te worden van je patronen, ontstaat er ruimte om andere keuzes te maken. Niet van de ene op de andere dag, maar stap voor stap.

Wat als je jezelf op een andere manier leert begrijpen?

Soms zoeken we de oplossing buiten onszelf. We proberen ons gedrag te veranderen, doen nog beter ons best of leggen de lat steeds hoger.

Maar misschien ligt de eerste stap niet in harder werken aan jezelf.

Misschien begint die bij stilstaan.

Bij nieuwsgierig worden naar je eigen gevoelens, reacties en overtuigingen. Bij ontdekken waar bepaalde patronen vandaan komen en welke plek ze vandaag nog innemen in je leven.

Met systemisch werk en coaching met paarden nodig ik je uit om die ruimte te onderzoeken.

Bij La Sonrisa – Coaching with Horses begeleid ik je graag bij het verkrijgen van nieuwe inzichten, het herkennen van patronen en het ontdekken van nieuwe mogelijkheden.

Want je bent niet alleen gevormd door wat je hebt meegemaakt. Je mag ook zelf ontdekken hoe je verder wilt.

Soms begint verandering met één vraag: waarom doe ik eigenlijk wat ik doe? 💛

En misschien is dat wel het begin van een heel nieuwe beweging.